Vận đơn nộp tại cảng bốc hàng - Surrendered Bill

Vận đơn nộp tại cảng bốc hàng (Surrendered B/L)

Trong ngành Hàng hải thương mại quốc tế, “Surrender” được sử dụng dưới dạng động từ hoặc danh từ và lúc đó nó chỉ đơn thuần có nghĩa là “giao nộp lại chứng từ”, hoặc chứng từ đó đã “được thu hồi”. Bản thân thuật ngữ này cùng một số thuật ngữ khác xuất hiện trong khoảng vài chục năm gần đây đều dưới dạng là tập quán. Vì vậy, chưa có một định nghĩa chuẩn được công nhận rộng rãi và được đưa vào các văn bản pháp luật hàng hải quốc tế.   

Theo luật pháp của một số nước áp dụng hệ thống “Luật phổ thông” (Common Law) như Mỹ, Australia…, đối với vận đơn đích danh thì không cần nộp bản gốc cũng có thể nhận được hàng. Ví dụ Đạo luật Pomerene (về vận đơn) của Mỹ quy định “nếu vận đơn là đích danh thì người vận chuyển có thể trả hàng cho người có tên nêu trong đó mà không cần thu hồi bất cứ chứng từ gì(If a bill of lading is a straight bill of lading the carrier may deliver (the goods) to the nominated consignee without surrender of any documents” (người viết in đậm để nhấn mạnh). Sở dĩ quy định như vậy vì luật pháp những nuớc đó cho rằng vận đơn đích danh không còn nguyên nghĩa như định nghĩa vốn có của vận đơn nói chung nữa (bằng chứng về việc người vận chuyển đã nhận hàng; bằng chứng về sở hữu hàng hóa dùng để định đoạt, nhận hàng và là bằng chứng của hợp đồng vận chuyển hàng hóa bằng đường biển). Nói cách khác vận đơn đích danh không thể giao dịch, chuyển nhượng được (non-negotiable) trên thị trường. Khi hàng đến cảng đích, người có tên trong vận đơn chỉ cần xuất trình giấy tờ chứng minh mình là người có tên ở trong đó là có thể nhận hàng. Vì lý do đó, tại cảng bốc hàng khi phát hành vận đơn đích danh, người vận chuyển ghi (đóng dấu…) lên vận đơn dòng chữ “SURRENDERED” để nói lên rằng bản gốc đã được nộp lại, đã được thu hồi. Có thể hiểu một cách khác, chính xác hơn là không cấp bản gốc. Trong một số trường hợp, người vận chuyển có thể không ghi chữ “surrendered” mà thay bằng dòng chữ “non-negotiable”, nghĩa là bản vận đơn đích danh đó không có giá trị để giao dịch chuyển nhượng trên thị trường.

Lý do ra đời Surrendered Bill

Trong thực tiễn vận chuyển hàng hóa bằng đường biển, sau khi bốc hàng lên tàu, theo yêu cầu của người giao hàng (người gửi hàng), người vận chuyển có nghĩa vụ cấp cho họ một vận đơn. Vận đơn này tùy theo yêu cầu của người giao hàng, có thể là vận đơn đích danh (Straight B/L) và cũng có thể là vận đơn theo lệnh (To Order B/L). Nguyên tắc chung luật hàng hải của khá nhiều nước dù là vận đơn đích danh hay vận đơn theo lệnh, khi hàng đến cảng đích, người nhận hàng đều phải nộp bản gốc vận đơn thì mới nhận được hàng. Trên thực tế, có nhiều trường hợp hàng đã đến cảng đích nhưng vận đơn lại chưa đến, do đó không nhận được hàng bằng vận đơn.

Để khắc phục tình trạng vận đơn đến chậm và để tiết kiệm chi phí gửi vận đơn gốc, trong những năm gần đây người ta dùng một loại vận đơn gọi là “Vận đơn đã nộp tại cảng bốc hàng” (Surrendered Bill of Lading). Đây là loại vận đơn thông thường, chỉ khác là khi ký phát vận đơn, người vận chuyển hoặc đại lý tàu đóng thêm dấu “đã nộp vận đơn” (surrendered) lên vận đơn và thu hồi vận đơn đồng thời thông báo cho đại lý tàu tại cảng đích biết để đại lý trả hàng cho người nhận mà không cần thu hồi vận đơn gốc. Việc thông báo này thường thể hiện qua hình thức một văn bản (điện báo, email, fax) gọi là “trả hàng ngay” (Express Release). Sau khi thu hồi vận đơn, nếu người giao hàng có yêu cầu, đại lý tàu sẽ cấp cho họ một bản chụp vận đơn có ghi dòng chữ “surrendered”. Nggười giao hàng chỉ cần gửi bản sao vận đơn này đến người nhận hàng là họ có thể nhận được hàng.

Khái niệm Surrendered B/L đi kèm với khái niệm điện giao hàng(Telex Release), đơn giản là phương thức truyền tin của hãng tàu hay công ty giao nhận tại cảng bốc hàng đến văn phòng hay đại lý của họ tại cảng dỡ hàng rằng vận đơn gốc đã nộp tại cảng đến và yêu cầu trả hàng cho người nhận hàng. Ngày nay Telex Release được gửi bằng Fax/Email nhưng tên gọi vẫn duy trì như cách nó thực hiện ở thời điểm ban đầu.

Sử dụng Surrendered Bill cần chú ý gì

- Surrendered B/L phát sinh khi đã phát hành B/L gốc(Original) cho chủ hàng(Shipper) và hình thức này chỉ áp dụng cho B/L đích danh(Straight B/L).

- Giữa người gửi hàng(shipper) và người nhận hàng(cnee) có mối quan hệ tốt, có thể là các chi nhánh của nhau nên không cần phải sự dụng B/L gốc cho việc giao hàng. Trong một vài trường hợp người gửi hàng(shipper) không gửi B/L gốc kịp cho người nhận hàng(cnee) trong khi hàng hóa đã đến cảng dỡ hàng thì họ sẽ yêu cầu hãng tàu hay công ty giao nhận làm Telex release để tránh các chi phí phát sinh lưu hàng.

- Khi yêu cầu làm Surrendered B/L thì phát sinh chi phí gọi là Telex Fee mà hãng tàu hay công ty giao nhận thu lại chủ hàng(shipper) khi họ yêu cầu.

Xem thêm

Vận đơn đường biển - Bill of Lading

Vận đơn hãng tàu/Vận đơn thứ cấp - Master Bill Lading/House Bill Lading

Giấy gửi hàng đường biển - Seaway Bill

Vận đơn theo lệnh (To order B/L)